Oleatrium Zeytin ve Zeytinyağı Tarihi Müzesi, Kuşadası'nın Caferli Mahallesi'nde, Kuşadası-Davutlar yolu üzerinde yer alan özel bir müzedir. Adını Latince zeytin anlamındaki "olea" ile avlu anlamındaki "atrium" sözcüklerinden alır; yani "zeytin avlusu" demektir. Ege'nin binlerce yıllık zeytin kültürünü tek bir yerde toplayan müze, dünyanın bu alandaki en büyük müzelerinden biri olarak tanıtılıyor.
Kuruluş
Müzenin planlama ve inşaatına 2009'da başlandı; müze Mayıs 2011'de hizmete açıldı ve 2012'de Özel Müze statüsü aldı. Kurucuları Hasan ve Gürsel Tonbul çiftidir. Sergilenen eserler, kurucuların 30 yılı aşkın süredir oluşturduğu birikimin ürünü. Müze yapısında dönem dokusuna uygun yapı malzemeleri kullanıldığı, sergilenen düzeneklerin ise zeytinyağı çıkarma tekniklerinin tarih içindeki değişimini gösterecek biçimde yerleştirildiği belirtiliyor.
Neler var?
Müze, zeytinyağının üretimden tüketime uzanan tarihsel yolculuğunu kronolojik bir kurguyla anlatıyor. Sergileme alanları Arkaik Dönem, Mahzen, Geçiş Dönemi, Aydınlatma, Roma Dönemi, Roma Hamamı, Erken Bizans Dönemi, Geç Bizans Dönemi, Sanayi Dönemi ve Şaraphane gibi bölümlerden oluşuyor. Antik çağlardan günümüze zeytinyağı sıkma düzenekleri, kandiller ve zeytinyağının kozmetikte kullanımına dair objeler bu bölümlerde yer alıyor. Anlatımı canlandırmak için gerçek boyutlu balmumu figürler de kullanılıyor. Aydınlatma ve Roma Hamamı bölümleri, zeytinyağının yalnızca mutfakta değil, kandillerde ışık kaynağı olarak ve yıkanma-bakım kültüründe de kullanıldığını hatırlatıyor.
Nasıl gidilir, ziyaret ipuçları
Müze, Kuşadası merkezinden Davutlar ve Güzelçamlı yönüne giden yol üzerindedir. Özel araçla kolayca ulaşılabilir; Davutlar yönündeki dolmuşlarla gitmeyi düşünüyorsanız inmeniz gereken durağı önceden sormanız yararlı olur. Müze özel bir işletme olduğundan çalışma saatleri ve giriş ücretleri dönemsel olarak değişebilir; güncel bilgi için müzenin resmi sitesini (oleatrium.com) kontrol edin. Ege'nin zeytin kültürünü merak edenler için Kadıkalesi ya da Davutlar gezisiyle aynı güne sığdırılabilecek bir duraktır. Müze, zeytin hasadının yapıldığı sonbahar ve kış aylarında da bölgenin tarımsal kimliğini anlamak için anlamlı bir durak.
Müze, Kuşadası'nın güney yönündeki gezilecek yerlerle aynı hat üzerindedir: kuzeyde Kadıkalesi (Anaia), güneyde ise Güzelçamlı'daki Panionion kalıntıları ve Dilek Yarımadası yer alır. Bu duraklar, bölgenin antik geçmişini ve tarım kültürünü birlikte anlatan bir günlük rota oluşturmak için elverişlidir.