Pygela (Pigale, Pygale, Phygela), Kuşadası Körfezi kıyısında, bugünkü Kuştur ve Bayraklıdede çevresinde yer alan bir İyon kentidir. Kentin yerleşim alanının büyük bölümünün Kuştur Tatil Köyü'nün altında kaldığı düşünülüyor; ancak kıyıdaki liman kalıntıları ve tepedeki akropol surları hâlâ kısmen görülebiliyor. Kalıntılar, plajı kullanan tatilcilerin çoğu zaman farkına varmadan yanından geçtiği, denizle tarihin iç içe olduğu bir manzara oluşturur.
Tarihçe ve efsane
Kentin adı ilk kez coğrafyacı Strabon'un Geographika adlı eserinde geçer. Anlatılan efsaneye göre Truva Savaşı'ndan sonra Agamemnon'un askerleri kalçalarından bir hastalığa yakalanmış, bu bölgede şifa bulmuş ve burada bir kent kurmuştur. Kentin adının, Antik Yunancada kalça anlamına gelen "pyge" sözcüğünden türediği kabul edilir. Kuşadası Belediyesi bu nedenle Pygela'yı insanlık tarihinin ilk sağlık kentlerinden biri olarak tanıtıyor.
Kazılar ve kalıntılar
1974-1978 yılları arasında yapılan kazılarda, MÖ 3000-2500'e tarihlenen Erken Tunç Çağı'ndan Orta Bizans dönemine kadar kesintisiz bir yerleşim tespit edildi. Alanda bir villa, üç nefli bir kilise, su kemeri kalıntıları ve antik liman bulunuyor. İyon, Hellenistik, Roma ve Bizans katmanlarını barındıran kentin pek çok yapısı ise hâlâ kazılmayı bekliyor. Kentin adı kaynaklarda Pygale, Pigela ve Phygela biçimlerinde de geçer; bu nedenle haritalarda ve tabelalarda farklı yazımlarla karşılaşmak olağandır.
Nasıl gidilir, ziyaret ipuçları
Pygela, Kuşadası merkezinin kuzeyinde, Selçuk yönündeki sahil yolunun kıyısındaki Kuştur mevkiindedir. Pigale ya da Kuştur Plajı olarak bilinen kumsal, antik liman kalıntılarının görülebildiği yerdir. Merkezden özel araçla ya da kuzey sahil yönüne giden dolmuşlarla ulaşılabilir. Yaz aylarında plaj kalabalık olabileceğinden kalıntıları sakin bir ortamda görmek isteyenler sabah erken saatleri tercih edebilir. Burası düzenlenmiş bir ören yeri değil, plaj ve tatil yerleşimiyle iç içe bir antik alandır. Akropol surlarını görmek için tepeye çıkmayı planlıyorsanız özel mülk sınırlarına ve uyarı levhalarına dikkat edin. Denizde ya da kıyıda gördüğünüz antik taşlara ve parçalara dokunmamak, onları yerinden almamak gerekir.
Pygela, Kuşadası'nın kuzey kıyısındaki Adaland Aquapark ve Setur Kuşadası Marina ile aynı güzergâh üzerindedir. Antik kıyı yerleşimlerini bir arada görmek isteyenler, kent merkezine yakın Neopolis (Yılancı Burnu) ve güneydeki Kadıkalesi (Anaia) ile Kuşadası Körfezi'nin antik liman zincirini takip edebilir.